DE KUNST
De vroegste christelijke kunst, onder de grond
De Goede Herder, de vis, de orante en Jona — het lezen van de fresco's en symbolen in de Sacramentscubiculen.
Bekijk catacombentours op GetYourGuide ↗Waar de christelijke kunst begint
De catacomben van Sint-Callixtus herbergen enkele van de oudste christelijke kunstwerken ter wereld — fresco's geschilderd in de late tweede en vroege derde eeuw, toen de christelijke beeldtaal nog maar net werd uitgevonden. In de Sacramentscubiculen, familiale grafkamers, dragen de muren en plafonds schilderingen die in feite de eerste pogingen zijn om het christelijk geloof in beeld te brengen. Ze zien is een visuele taal zien in haar allereerste begin, vóórdat de conventies van de latere christelijke kunst bestonden.
De Goede Herder en de orante
Twee figuren keren steeds terug. De Goede Herder — een jonge man die een lam op zijn schouders draagt — is het meest voorkomende beeld in de vroege catacomben: een zachtmoedig portret van Christus die voor zijn kudde zorgt en, hier, voor de doden. De andere is de orante: een figuur, vaak een vrouw, staand met opgeheven armen in gebed, die de ziel van de overledene in vrede voorstelt. Geen van beide ziet eruit zoals de middeleeuwse of renaissance-christelijke kunst later zou doen; ze zijn eenvoudiger, stiller en dichter bij de Romeinse schilderkunst van hun eigen tijd.
De vis, het brood en Jona
De catacomben zitten vol symbolen waarmee de vroege christenen in een soort beeldtaal konden spreken. De vis stond voor Christus — het Griekse woord voor vis, ichthys, vormt een acrostichon van een geloofsbelijdenis. In Sint-Callixtus is een beroemd beeld te zien van twee vissen die een mand met brood dragen, een vroeg teken van de eucharistie. Het verhaal van Jona, die werd verzwolgen en na drie dagen terugkeerde, keert telkens weer als een belofte van de verrijzenis. Uw gids leest deze voor u, en zodra u ze kent, begint u ze overal te zien.
Waarom het mensen raakt
Wat deze kunst ontroerend maakt, is niet haar verfijning — veel ervan is bescheiden, zelfs ruw — maar haar context en haar hoop. Deze beelden werden in het donker geschilderd, op de graven van gewone mensen, door een gemeenschap die geloofde dat haar doden zouden opstaan. Ze zijn onbewaakt, teder en verbazingwekkend vroeg. Voor een Goede Herder staan die achttien eeuwen geleden is geschilderd, op het kerkhof van de mensen die hem schilderden, is een van de stille grootse ervaringen die Rome biedt — en een reden om met een gids te gaan die u kan helpen lezen wat u ziet.