DE KERN VAN DE ZAAK
De Pausencrypte: het ‘Kleine Vaticaan’
De meest vereerde ruimte van Sint-Callixtus — negen pausen, Griekse inscripties in de steen, en een martelaarschap in 258.
Bekijk catacombentours op GetYourGuide ↗Een kleine ruimte in het hart
Ondanks de immense omvang van Sint-Callixtus — twintig kilometer aan galerijen, een half miljoen begravingen — is het hart een enkele kleine ruimte: de Pausencrypte. Ze kreeg de bijnaam ‘het kleine Vaticaan’ omdat hier negen pausen uit de derde eeuw begraven liggen, samen bijgezet in de begraafplaats die zij en hun Kerk beheerden. Wie hier staat, bevindt zich in de historische kern van het hele complex — de reden dat Sint-Callixtus belangrijker is dan vrijwel elke andere catacombe.
Namen in het Grieks gebeiteld
Wat de crypte zo bijzonder direct maakt, is dat je de namen nog steeds kunt lezen. Verschillende originele inscripties van de pausen zijn bewaard gebleven, in de steen gebeiteld in het Grieks — de taal van de vroege Roomse Kerk — waaronder Pontianus, Anterus, Fabianus, Lucius en Eutychianus. Dit zijn geen reconstructies of plaquettes; het zijn de daadwerkelijke letters uit de derde eeuw, gesneden toen deze mannen werden begraven. Weinig plekken laten je zo direct tegenover het archief van het vroege pausdom staan.
Het martelaarschap van Sixtus II
De crypte was getuige van een van de meest ingrijpende momenten van de vervolgingen. In 258, tijdens de regering van keizer Valerianus, werd paus Sixtus II gegrepen en onthoofd terwijl hij in dezezelfde begraafplaats de liturgie vierde — en ook hij werd bijgezet in de Pausencrypte. Het herinnert eraan dat de catacomben niet alleen de plek waren waar de vroege Kerk haar doden begroef, maar soms ook waar haar leiders stierven — de geschiedenis is hier niet abstract.
Verloren en weer gevonden
De crypte ging, net als de hele begraafplaats, eeuwenlang verloren. Toen Rome kromp en de catacomben in onbruik raakten, werden ze vergeten en bedolven onder wijngaarden langs de Via Appia. Het was de archeoloog Giovanni Battista de Rossi — de grondlegger van de moderne christelijke archeologie — die de Pausencrypte in 1854 herontdekte, aan de hand van de bewaard gebleven inscripties. Dankzij die herontdekking kun je haar vandaag bezoeken, en zijn de namen aan de muren nog altijd leesbaar.
Zien tijdens uw bezoek
De Pausencrypte ligt op de rondleidingsroute, dus elk bezoek aan Sint-Callixtus voert erlangs — u hoeft haar niet apart te zoeken of extra te betalen. Uw gids wijst de inscripties aan en vertelt het verhaal van de pausen en van Sixtus II. Het is een kleine, stille, gedempt verlichte ruimte — de natuurlijke plek op de tour om even stil te staan en te beseffen wat de catacomben zijn: geen curiositeit, maar de rustplaats van de mensen die de vroege Kerk opbouwden — nog altijd hier, nog altijd met naam, onder de Romeinse weg.